Tập tính ong đen mùa nồm, mưa dầm: đọc và chăm
Hỏi người nuôi ở đồng bằng Bắc Bộ về ong đen, nhiều người sẽ kể chuyện tháng nồm: tường đổ mồ hôi, sàn nhà ướt, mở thùng ra thấy vách tổ lấm tấm mốc. Ở miền Nam thì là những tuần mưa dầm cuối mùa, trời không lúc nào khô hẳn. Độ ẩm cao kéo dài là lúc tập tính của các loài ong đen lộ rõ nhất, và cũng là lúc người nuôi cần đọc đúng để không làm hỏng việc.
- Ẩm cao, các loài ong đen phản ứng khác nhau: có loài đắp nhựa dày, có loài thu hẹp cửa hẳn.
- Ong tha xác chết, rác ra cửa nhiều hơn là tập tính dọn tổ, không phải đàn sắp tàn.
- Mốc trên vách tổ là dấu hiệu tổ thiếu thoáng, cần sửa chỗ đặt thùng.
- Không mở thùng những ngày ẩm nặng nếu không thật cần.
Thấy gì ở cửa thùng, hiểu thế nào
| Thấy | Nghĩa thường gặp | Nên làm |
|---|---|---|
| Ống cửa ngắn lại, lỗ nhỏ hẳn | Đàn giữ nhiệt và chặn hơi ẩm | Để yên, không khoét rộng |
| Nhựa dính quanh cửa dày lên | Loài ưa phết nhựa đang tăng phòng thủ | Bình thường, kiểm tra kiến quanh chân thùng |
| Ong tha xác, mảnh sáp ra ngoài | Dọn tổ, bỏ phần ẩm mốc | Quét sạch dưới thùng để không hút kiến |
| Nước đọng ở đáy thùng | Thùng ngấm nước hoặc đọng hơi | Kê nghiêng nhẹ về phía cửa, sửa mái |
| Cửa vắng nhiều ngày, có mùi chua lạ | Bình mật hoặc phấn bị hỏng, đàn yếu | Mở kiểm tra vào lúc tạnh ráo |
Mỗi loài ong đen chống ẩm một kiểu
«Ong đen» là cách gọi chung cho nhiều loài ong dú thân sẫm màu. Khi trời ẩm kéo dài, khác biệt giữa chúng thấy rõ:
- Loài thân nhỏ, tổ gọn: thường thu cửa lại rất nhỏ, gần như bịt kín về đêm, ít ra ngoài. Đàn qua mùa ẩm khá tốt nếu thùng khô.
- Loài ưa nhựa: đi lấy nhựa cây nhiều hơn, trét dày vách và khe, có khi phủ cả lớp mỏng lên mặt trong nắp thùng. Lớp nhựa này giúp chống ẩm và chống nấm, đừng cạo đi.
- Loài tổ to: đông ong nên tự sinh nhiệt, chịu ẩm tốt hơn, nhưng nhiều bình mật nên dễ lên men nếu nước lọt vào.
Không cần biết chính xác tên loài mới chăm được. Chỉ cần quan sát đàn mình thuộc kiểu nào trong ba kiểu trên, rồi đừng làm ngược lại tập tính của nó. Muốn nhận dạng kỹ hơn, xem chuyên mục Các loài ong dú.
Tập tính dọn tổ: chuyện tốt bị hiểu nhầm
Người mới thấy dưới thùng có xác ong, mảnh sáp vụn thì lo đàn sắp chết. Thật ra ong dú rất sạch sẽ: con già chết, bình hỏng, sáp mốc đều bị tha ra ngoài. Mùa ẩm nhiều thứ hỏng hơn nên đống rác dưới thùng to hơn. Dấu hiệu đáng lo là khi cửa vắng hẳn, không còn ong gác, hoặc thấy ấu trùng ruồi bò ở khe thùng.
Năm việc làm ngay khi vào mùa ẩm
- Che mái đủ rộng: mái chìa ra trước cửa để mưa tạt không hắt thẳng vào.
- Kê cao và thoáng dưới đáy: thùng không đặt sát đất, gió lùa được bên dưới.
- Nghiêng nhẹ về phía cửa: nước đọng nếu có sẽ chảy ra ngoài.
- Chặn kiến ở chân kệ: mùa mưa kiến tìm chỗ khô, rất hay mò vào thùng.
- Hạn chế mở thùng: mỗi lần mở là một lần hơi ẩm và bào tử nấm vào theo. Chỉ mở lúc trời tạnh ráo, gần trưa.
Khi cần chuyển thùng sang chỗ khô hơn, làm vào buổi tối khi ong đã về hết. Cách đóng cửa và di chuyển an toàn có trong chuyên mục Vận chuyển & thả tổ.
Mật ong đen mùa ẩm và chuyện chọn tổ
Mật ong dú vốn nhiều nước, chua thanh; mùa ẩm càng loãng hơn. Mật lấy ra nên giữ ngăn mát tủ lạnh để giữ vị. Ai muốn có sẵn mật ong dú được bảo quản cẩn thận, hay muốn bắt đầu bằng tổ giống quen thùng, có thể xem trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh tại ongquy.com – trại có mật ong dú, tổ giống, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật. Người nuôi có tổ dư hoặc cần tìm tổ gần nhà có thể ghé chợ mua bán giữa người nuôi.
Câu hỏi thường gặp
Ong đen có phải một loài riêng không?
Không. Đó là cách gọi chung các loài ong dú có thân sẫm màu. Trong đó có nhiều loài với tập tính khác nhau.
Vì sao mùa nồm cửa tổ ong đen nhỏ lại?
Đàn thu hẹp cửa để giữ nhiệt và hạn chế hơi ẩm vào tổ. Đây là phản ứng bình thường, không nên khoét rộng.
Thấy mốc trong thùng ong dú phải làm sao?
Sửa chỗ đặt thùng cho khô thoáng, kê cao, che mái. Ong sẽ tự dọn phần mốc nhỏ; mốc lan rộng thì chọn hôm tạnh ráo để kiểm tra.
Có nên cạo lớp nhựa dày quanh cửa tổ?
Không nên. Lớp nhựa giúp chống ẩm, chống nấm và chặn kiến. Cạo đi là bắt đàn tốn công làm lại.
Mật ong dú mùa mưa có bị hỏng nhanh không?
Mật ong dú vốn nhiều nước nên dễ lên men nếu để ngoài. Bảo quản ngăn mát tủ lạnh là cách đơn giản nhất.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ong đen rừng tràm U Minh: tổ trong gốc tràm
Ong đen ở rừng tràm U Minh làm tổ trong thân tràm rỗng, luôn cao hơn mức nước mùa mưa. Cách nhận tổ, đọc mùa ngập và điều người nuôi vùng tràm cần biế
Ong đen trong vườn dừa: tổ ở đâu, lấy hoa nào
Ong đen trong vườn dừa thường làm tổ ở thân dừa mục, gốc cây xen và bờ mương, lấy phấn mật từ buồng hoa dừa nở gần quanh năm cùng cây xen dưới tán.
Ong đen miệt vườn: con ong nhỏ trên hoa nhãn là loài nào
Những con ong đen nhỏ bu trên hoa nhãn, chôm chôm, xoài ở miệt vườn thường là ong dú, nhưng ong dú lại gồm nhiều loài. Cách nhận ra chúng ngay trên câ
Phân biệt ong đen với ong ruồi và các loài dễ nhầm
Ong đen là nhóm ong dú nhỏ thân sẫm, nhưng rất dễ nhầm với ong ruồi, ruồi giả ong hay ong dú màu nâu. Điểm quyết định cho từng cặp và phép thử tờ giấy
Ong đen bản địa Tây Nam Bộ: vì sao chịu ẩm tốt
Ở Tây Nam Bộ ẩm cao quanh năm, đàn ong đen bản địa giữ tổ khô ráo tốt hơn đàn từ nơi khác. Cách nhìn tổ chịu ẩm, đặt thùng trong vườn liếp và tránh th
Ong đen loài nhỏ, loài lớn và nguồn hoa miệt vườn
Ong đen loài nhỏ và loài lớn khai thác những khu khác nhau trong vườn: bờ mương, liếp rau, hàng dừa, vườn cây trái. Cách đặt thùng theo nguồn hoa và l
›
×
Nhận biết các loài ong nhỏ bản địa hay bị nhầm với ong dú: ong ruồi, ong muỗi, ong đen không ngòi, các loài ruồi giả ong. Thiên về phân biệt hình thái.
Thương hiệu bởi Tên Miền Đẳng Cấp
© 2026 Ong Đen. Mọi quyền được bảo lưu. · Bản quyền · OD-13F8-E2F1