Ong đen bản địa Tây Nam Bộ: vì sao chịu ẩm tốt

Ai sống ở miền Tây đều biết cảm giác áo phơi cả ngày không khô, tủ gỗ lên mốc, sàn nhà đổ mồ hôi. Thùng ong cũng chịu đúng cái ẩm đó. Trong những vườn cây ăn trái chằng chịt mương liếp, những đàn ong đen nhỏ làm tổ trong thân cây, bọng dừa, cột nhà từ bao đời, và chúng đã quen với độ ẩm mà đàn từ nơi khô hơn thường không chịu nổi lâu.

Ẩm làm gì với một tổ ong

Bên trong tổ ong dú là bầu mật, bầu phấn bằng sáp mềm và đĩa nhộng. Khi không khí luôn ẩm, nước dễ đọng ở đáy thùng và các góc, nấm mốc mọc trên vách gỗ, phấn trữ có thể hư. Mật ong dú vốn đã nhiều nước, gặp ẩm kéo dài còn dễ lên men trong tổ nếu đàn yếu không kịp xử lý.

Một đàn khoẻ quen vùng sẽ tự lo phần lớn chuyện này. Đàn yếu hoặc đàn mới đến, đang lúng túng, thì để mốc lan, rồi ruồi hại và kiến theo vào.

Đàn ong đen miền Tây khác ở điểm nào

Không cần biết tên khoa học cũng thấy được những thói quen của đàn đã quen ẩm:

• Trét keo dày ở các khe, bịt kín chỗ nước có thể thấm vào.
• Dọn rác, xác ong, phấn hư ra khỏi tổ đều đặn, cửa tổ sạch sẽ.
• Bố trí bầu mật, bầu phấn tránh xa phần đáy dễ đọng nước.
• Đi kiếm ăn ngay sau những cơn mưa, tận dụng các đợt cây trong vườn trổ bông.

Đàn chở từ vùng khô hơn thường không có sẵn những thói quen đó ở mức cần thiết. Chúng vẫn sống, nhưng hay rơi vào vòng: ẩm, mốc, đàn suy, kẻ hại vào.

Nhìn tổ thế nào để biết đàn chịu ẩm tốt

Bảng này dùng được cả khi đi mua lẫn khi kiểm thùng ở nhà. Các tiêu chí khác khi đánh giá một tổ có ở chuyên mục Đánh giá tổ giống.

Đặt thùng trong vườn liếp sao cho khô

1. Chọn chỗ cao. Đặt trên giá hoặc cọc, cách mặt liếp đủ xa để nước mưa bắn và nước lớn không chạm tới. Vùng có mùa nước nổi càng phải tính độ cao kỹ.
2. Có mái che riêng. Che mưa tạt nhưng vẫn thông gió; đừng bọc kín ni lông vì hơi nước sẽ đọng bên trong.
3. Thoáng gió, có nắng sớm. Tránh góc vườn rậm, tối, nơi cả ngày không có tia nắng.
4. Chống kiến. Chân giá đặt trong chén nước hoặc quấn vật cản; kiến là kẻ thù thường trực ở vườn ẩm.
5. Mở kiểm định kỳ sau các đợt mưa dài. Lau đáy, bỏ phần rác ẩm, không đụng vào bầu mật đang tốt.

Chuyện thuốc phun trong vườn cây ăn trái

Đây là rủi ro mà đàn bản địa cũng không tự tránh được. Vườn sầu riêng, xoài, bưởi, nhãn thường có mùa phun thuốc. Nếu thùng đặt sát vườn được phun, ong đi kiếm ăn có thể mang thuốc về tổ. Nên hỏi chủ vườn xung quanh lịch phun, đặt thùng xa hàng cây vừa phun, và tránh mở rộng trại ngay cạnh vườn phun nhiều. Đổi lại, vườn ít hoá chất, nhiều cây ra hoa nối tiếp là nơi lý tưởng cho ong dú.

Bắt đầu nuôi ở miền Tây

Tốt nhất là mua đàn từ người nuôi trong vùng, đã qua ít nhất một mùa mưa tại chỗ. Chợ ong dú là nơi người nuôi trao đổi tổ và mật, có thể tìm người gần mình. Nếu muốn tham khảo một trại có nhiều đàn để học cách chăm, hoặc tìm mật ong dú, sản phẩm từ sáp ong dú và hộp quà mật, trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có thông tin tại ongquy.com. Mật ong dú nhiều nước, mua về nên giữ ngăn mát tủ lạnh, khí hậu miền Tây càng nên làm vậy.

Câu hỏi thường gặp