Nhiều vùng gọi ong dú là ong đen, theo màu thân sẫm của phần lớn loài phổ biến.
Tên gọi khác nhau nhưng cấu trúc đàn thì chung: một chúa, rất nhiều ong thợ, và ong đực xuất hiện theo đợt.
- Đàn gồm một chúa đang đẻ, ong thợ và ong đực theo mùa
- Bầu con xếp thành cụm, không thành cầu như ong mật
- Mật chứa trong chum sáp riêng, tách khỏi khu nuôi con
- Nhìn ba chỗ này là đọc được sức đàn
Bố cục bên trong tổ
Khác với ong mật xây cầu thẳng đều, tổ ong dú chia thành các vùng rõ rệt.
Giữa tổ là khu nuôi con: các bầu con xếp thành cụm hoặc thành tầng xoắn tuỳ loài. Quanh đó là các chum sáp đựng mật và phấn, hình như quả trứng, tách hẳn khỏi khu nuôi con.
Bố cục này giải thích vì sao thu mật ong dú không dùng cách quay ly tâm như ong mật, mà phải lấy từng chum.
Nhìn ba chỗ để đọc sức đàn
| Chỗ nhìn | Đàn khoẻ | Đàn có vấn đề |
|---|---|---|
| Khu bầu con | Cụm đều, kín, có bầu mới | Lỗ chỗ, thưa, không thấy bầu mới |
| Quân trong tổ | Phủ kín khu nuôi con | Thưa, để hở bầu con |
| Chum mật | Nhiều chum, có chum nắp kín | Rỗng hoặc rất ít |
| Cửa tổ | Ong ra vào đều, có ong canh | Vắng, không ai canh |
Ong đực ở loài này
Ong đực thường sẫm màu hơn và mắt to hơn ong thợ. Chúng tụ thành đám gần tổ vào mùa đàn chuẩn bị thay chúa.
Thấy một đợt ong đực là bình thường. Thấy ong đực liên tục nhiều tháng thì nên xem lại chuyện chúa.
Vì sao ong dú không đốt
Loài này có ngòi thoái hoá, không đốt được. Khi bị quấy, chúng bám vào tóc, bò lên da, hoặc tiết chất dính — khó chịu nhưng không nguy hiểm.
Đó là lý do đàn đặt được ngay hiên nhà, và cũng là lý do nhiều nhà có trẻ nhỏ vẫn nuôi được.
Những chỗ hay vấp
- So bố cục tổ ong dú với ong mật rồi tưởng tổ mình sai
- Định quay ly tâm để lấy mật
- Thấy ong đực mà tưởng đàn đang chia
- Đánh giá đàn chỉ qua kích thước tổ
Câu hỏi thường gặp
Ong đen và ong dú có phải một không?
Ở nhiều vùng đây là hai tên gọi của cùng nhóm ong không ngòi đốt.
Vì sao tổ không có cầu như ong mật?
Vì loài này xây bầu con thành cụm hoặc tầng xoắn, và chứa mật trong chum riêng.
Thu mật ong dú bằng cách nào?
Lấy từng chum mật, không quay ly tâm được như ong mật.
Ong dú có đốt không?
Không. Ngòi đã thoái hoá. Khi bị quấy chúng chỉ bám và tiết chất dính.
Nhìn đâu để biết đàn khoẻ?
Khu bầu con đều, quân phủ kín, chum mật còn dự trữ.